Een gewone werkdag was het in 2008 op spoedgevallen, tot er bericht binnenkomt van een zwaar ongeval. Het zoveelste. Drie meisjes, twee van 17 en één van 21, zijn erbij betrokken en overlijden. Dan is er nog die andere werkdag, waarop een man op spoed binnenwandelt omdat hij gevallen is met zijn fiets. Een schaafwondje, maar hij wilde zich toch even laten checken. ’s Avonds komt hij terug, nog maar half bij bewustzijn. Uit een CT-scan blijkt dat er een bloeding is in de hersenen.
Helft draagt een helm
‘Een dag later lag hij op de operatietafel als donor’, vertelt Vanlee. ‘Als hulpverlener sta je daarbij en kijk je ernaar, met gevoelens van bezorgdheid, ontgoocheling en kwaadheid. Het is zo ontzettend jammer om een overlijden mee te maken dat vermeden had kunnen worden, zoals een helm het verschil had kunnen maken bij die fietser.’
Uit het UZA-jaarrapport van 2024 blijkt dat van alle ongevallen met een elektrische step, niemand een helm droeg. Van alle ongevallen met een gewone fiets droeg 43,5% er een, en bij die met een elektrische fiets 45,5%. Opvallend: alle mensen die met een speedpedelec reden en daarmee een ongeval hadden, droegen een helm.
Vanlee besloot om al deze emoties om te zetten in een andere energie, om mensen vooruit te helpen en te sensibiliseren. Op basis van zijn ervaringen op de spoeddienst, maakt hij voorstellingen en videoclips. ’Sinds 2016 breng ik de theatervoorstelling ‘Fractie van een seconde’, want op die tijd kan je leven er helemaal anders gaan uitzien’, vertelt hij. ‘Ik wil mensen aanzetten tot zelfreflectie.’
Je eigen keuze
Natuurlijk slaat zijn sensibilisering vooral op eenzijdige fietsongevallen, waarbij geen andere weggebruiker betrokken is. Fietsers die slippen bijvoorbeeld, uit de bocht vliegen of ergens tegen rijden. ‘Want dan maakt een helm echt een groot verschil’, aldus Vanlee.
De laatste tijd zien ze in het traumacentrum weer meer fietsongevallen, door de populariteit van onder andere speedpedelecs en andere fietsen die je kan leasen via je werk. ‘Het is uiteindelijk je eigen verantwoordelijkheid: zet gewoon een helm op en draag zorg voor jezelf. We hebben niet alles in de hand in dit leven, maar die keuze kan je wél zelf maken.’
