Sepsis is een ernstige, soms levensbedreigende reactie van het lichaam op een infectie. Ze kan ontstaan na bijvoorbeeld een open wonde, een longontsteking of urineweginfectie. Infectieuze kiemen komen dan in de bloedbaan terecht en ontregelen het afweersysteem, dat niet alleen de infectie maar ook eigen organen en weefsels begint aan te vallen. Wereldwijd sterven elk jaar naar schatting 7 tot 8 miljoen mensen aan sepsis. In België gaat het gemiddeld om 21 levens per dag.
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) erkende sepsis al in 2017 als een Global Health Priority. Hoewel sepsis behandelbaar is, ligt de uitdaging in de vroege herkenning. ‘De symptomen zijn vaak aspecifiek en lijken sterk op die van andere, minder ernstige aandoeningen’, weet prof. dr. Erika Vlieghe, diensthoofd algemene inwendige geneeskunde, infectieziekten en tropische geneeskunde. ‘Snelle detectie en interventie zijn nochtans crucial om orgaanschade te beperken, ernstige complicaties zoals amputaties te voorkomen en de overlevingskansen te verhogen.’
Snelle detectie en interventie zijn cruciaal om orgaanschade te beperken en de overlevingskansen te verhogen.
Vroege erkenning
Om die uitdaging aan te pakken, startte het UZA samen met verschillende ziekenhuizen en huisartsenpraktijken en steunvan de FOD Volksgezondheid het Stethoscoop-project, kort voor ‘Stop sepsis door middel van thuismonitoring & coöperatie’.
Celine Maes, coördinator van het project vertelt hoe dat in zijn werk gaat: ‘Met Stethoscoop volgen we patiënten die risico lopen om sepsis te ontwikkelen – denk bijvoorbeeld aan patiënten meteen longontsteking – thuis op. Datdoen we via draagbare meetapparatuuren de UZA@home-app. Zo monitoren we vitale parameters zoals hartslag, ademhaling,zuurstofsaturatie, bloeddruk en temperatuur. Acht verpleegkundigen van ons Rapid Response & Telemonitoring Team analyseren deze gegevens 24/7 en kunnen onmiddellijk ingrijpen bij alarmsignalen.’ Patiënten kunnen op elk moment ook zelf contact opnemen als ze vragen hebben over hun medicatie of bepaalde symptomen. ‘We geloven heel sterk in de evolutie naar digitale zorg en de mogelijkheden die het biedt, altijd in combinatie met de nabijheid en waakzaamheid die patiënten mogen verwachten.’
Die technologie maakt het mogelijk om sepsis in een vroeger stadium te detecteren en de ontwikkeling ervan nauwgezet te monitoren. CEO prof. dr. Guy Hans: ‘We meten (semi-)continu vijf parameters, waaruit we vervolgens een Early Warning Score bepalen: een risico-score voor de achteruitgang van de fysieke toestand van de patiënt. Bij Stethoscoop gebeurt dat voor het eerst bij mensen thuis. Zo werken we aan een toekomst waarin sepsis wordt opgepikt als die zelfs nog niet zichtbaar is.’
In september ging de virtuele opvolging van patiënten met eenverhoogd risico op sepsis van start. Niet enkel patiënten van het UZA worden virtueel opgevolgd. ‘Binnen het Stethoscoop-project werken we samen met AZ Voorkempen, Vitaz, ZAS, Jan Yperman Ziekenhuis, Erasmusziekenhuis Brussel, Ziekenhuis Geel, Medisch Huis Colin, Groepspraktijk Valaar en Huisartsenwachtpost Voorkempen’ vertelt Celine. ‘De huisarts of spoedarts beoordeelt welke patiënten in aanmerking komen voor thuisopvolging. Dat gebeurt in nauw overleg met de verwijzende arts, via het elektronisch patiëntendossier en tijdens een multidisciplinair overleg twee keer per week.’
Druk verlagen en expertise bundelen
Dankzij thuismonitoring wil het UZA sepsis niet alleen sneller opsporen, maar ook de druk op de eerstelijnszorg en ziekenhuizen verlichten en de expertise over de zorg en opvolging van sepsis bundelen. Spoedarts Ken Dewitte, naast onderzoeker van het Stethoscoop-project ook coordinator van het sepsisteam in AZ Voorkempen, beklemtoont het belang van preventie: ‘We moeten sepsis in België serieus nemen. Met dit project zetten we sepsis in de kijker en tonen we dat zowel de burger, huisartsen als ziekenhuizen kunnen samenwerken om de kans op een goede afloop van deze gevaarlijke ziekte te verhogen. Virtuele zorgpaden zijn onmisbaar om sepsis vroegtijdig op te sporen en te behandelen.’ Met de resultaten hoopt het UZA dit project uit te breiden naar andere klinische zorgtrajecten. ‘Door de samenwerking tussen verschillende zorgniveaus te versterken, hopen we meer zorgverleners te betrekken en te leren hoe we inclusiever kunnen werken, zodat ook patiënten zonder digitale hulpmiddelen kunnen deelnemen’, blikt Celine vooruit.
We willen werken aan een toekomst waarin sepsis wordt opgepikt als die zelfs nog niet zichtbaar is.
