Endometriose kan een grote invloed hebben op seksualiteit en relaties. Pijn bij het vrijen komt vaak voor. ‘Penetratie bijvoorbeeld kan voor een diepe, scherpe pijn zorgen’, vertellen seksuologen Nathalie Jacquemyn en Noortje Merckx. ‘Angst voor die pijn kan er bovendien toe leiden dat de bekkenbodemspieren zich onbewust aanspannen. Daardoor kan zelfs een lichte aanraking pijnlijk zijn.’
Ook medicatie speelt een rol. Anticonceptiemiddelen en behandelingen kunnen het seksuele verlangen verminderen en vaginale droogheid veroorzaken. ‘We vinden het belangrijk om dat uit te leggen, wat er gebeurt in je lichaam’, vertelt Merckx. ‘Seks kan door chronische pijn en negatieve ervaringen namelijk veranderen in iets wat pijnlijk is, en dus te vermijden. Partners raken elkaar daardoor soms minder aan of vermijden intimiteit uit angst dat knuffelen uiteindelijk tot seks leidt.’
Geen prestatiedruk
Begeleiding kan helpen om die druk weg te nemen. Zo is er de ‘streeloefening’ waarbij penetratie of een orgasme niet centraal staat. Partners spreken af dat ze elkaar enkel strelen en niet verder gaan. ‘De aandacht verschuift dan naar het hier en nu: wat voel, hoor of zie ik?’, vertelt Jacquemyn. ‘Op die manier leer je op een laagdrempelige manier opnieuw genieten van intimiteit zonder prestatiedruk of verwachtingen.’
Ook voor wie geen partner heeft, nemen vragen rond seksualiteit een belangrijke plaats in. ‘Lichamelijke veranderingen, pijn of een verminderd vertrouwen beïnvloeden het zelfbeeld. Uit onmacht voelen vrouwen zich soms depressief. Wij zijn er om te luisteren’, aldus Jacquemyn.
Kinderwens
Het team seksuologen overlegt met andere zorgverleners die patiënten met endometriose zien, zoals fertiliteitsartsen. Een groot deel van de vrouwen met endometriose raakt namelijk moeilijk zwanger. ‘Afhankelijk van hoe erg de letsels zijn, bespreken we met de patiënt of het zinvol is om te proberen om spontaan zwanger te raken’, vertelt dr. Sofie Vereeck, gynaecoloog. ‘En anders zijn er andere opties zoals een vruchtbaarheidstraject of IVF. We zoeken voor elke patiënt een passende oplossing.’
