Twee jaar later zijn de resultaten bekend. Die vloeien voort uit een indrukwekkende hoeveelheid gegevens: 4.665 Vlamingen maakten een geluidswandeling, 10.138 mensen vulden de Grote Geluidsbevraging in en op 1.452 locaties in Antwerpen, Gent en Leuven registreerden slimme geluidssensoren gedurende zes weken alle omgevingsgeluiden – van vrolijk fluitende vogels tot voorbijrijdende auto’s.
Daarnaast lieten 100 Antwerpenaren in een slaap- en gezondheidsonderzoek hun slaapkwaliteit en stressniveau meten. Ook de gevoeligheid voor geluid werd in kaart gebracht. Audiologe prof. Laure Jacquemin en coördinator van het slaaponderzoek en doctoraatsonderzoeker Verena Iven duiken in de resultaten.
Wat zijn de belangrijkste resultaten van het onderzoek?
‘Wegverkeer is de dominante bron van geluidshinder’, vertelt Laure Jacquemin. ‘Acht op de tien Vlamingen voelen zich gehinderd door lawaai. Zowel in Antwerpen, Gent als Leuven liggen de geluidsniveaus vaak hoger dan de drempels voorgesteld door de onderzoekers. Mensen die aan sterke geluidshinder worden blootgesteld, kampen vaker met gezondheidsproblemen zoals slaaptekort en stress.’
‘Klopt’, vult Verena Iven aan. ‘Deelnemers die in een luidere omgeving wonen ervaren meer stress en slapen minder goed. Geluid hangt dus samen met slaap en stress. Maar om te weten hoe dat effect precies in elkaar zit, is meer detailonderzoek nodig.’
‘Een belangrijke conclusie is ook dat geluidshinder niet enkel gaat over decibels’, vertelt Laure Jacquemin. ‘Geluidsbeleving, dus hoe je geluid ervaart, speelt een enorm grote rol. Zo rapporteren deelnemers die een geluidswandeling maakten dat het stil was, ook als er natuurgeluiden te horen waren. Natuurgeluiden weerspiegelen dus ook de stilte waarnaar veel mensen op zoek zijn.’
Geluidshinder gaat niet enkel over decibels. Geluidsbeleving, dus hoe je geluid ervaart, speelt een enorm grote rol.
Wat verraste jullie het meest?
‘Een op drie deelnemers ervaart een overgevoeligheid voor dagelijkse geluiden’, vertelt Laure Jacquemin. ‘Dat is best hoog en meer dan we verwacht hadden. Zij rapporteren ook meer hinder en stress door omgevingsgeluid dan gemiddeld. Geluidshinder hangt dus samen met geluidsgevoeligheid.’
‘We dachten dat deelnemers met zes tot acht uur slaap zich goed uitgerust zouden voelen’, zegt Verena Iven. ‘Maar uit de vragenlijsten blijkt dat 20 procent van de deelnemers overdag slaperig is. Ongeveer de helft van de deelnemers rapporteert vermoeidheid of zelfs extreme vermoeidheid. Dat wijst op een mindere slaapkwaliteit. Mogelijk worden mensen ‘s nachts heel kort wakker door piekgeluiden. Zo’n ‘arousal’ kan een negatief effect hebben op de slaapkwaliteit. In het voorjaar analyseren we de slaapdata tot op de seconde om te kijken hoe vaak die arousals voorkomen en of er een link is met geluidspieken.’
Hebben jullie tips om anders met geluid om te gaan?
Laure Jacquemin: ‘Mensen met geluidsgevoeligheid raden we aan om te investeren in hun geluidsomgeving, maar ook in hoe ze persoonlijk met geluid omgaan. Een NKO-arts of audioloog kan helpen om de tolerantie voor geluid op te bouwen. Gevoeligheid voor geluid kan te maken hebben met hoe je hersenen bepaalde geluiden zijn gaan interpreteren.’
‘Wat opvalt is dat een op drie Vlamingen zich nooit beschermt wanneer ze worden blootgesteld aan erg luide geluiden. Rond gehoorbescherming leven nog heel wat misverstanden: dat het niet comfortabel is, je niet meer goed kan praten … Vaak hebben mensen een slechte ervaring met goedkope bescherming, terwijl goede oordoppen op maat – die de meeste mutualiteiten deels terugbetalen – net helpen om elkaar béter te verstaan op een festival of concert’, weet Laure Jacquemin.
‘Als je de keuze hebt, kies dan voor de stilste kamer als je slaapkamer’, tipt Verena Iven. ‘Gemiddeld zit er 6 decibel verschil tussen de voor- en achterkant van een woning of appartement. Wanneer je ’s nachts last hebt van geluid, kan het goed zijn om extra geluid toe te voegen: white noise, zoals natuurgeluiden of een geleide meditatie, helpt om storende geluiden te maskeren. Een vast slaapritme helpt ook om je slaapkwaliteit te verbeteren.’
Als je de keuze hebt, kies dan voor de stilste kamer als je slaapkamer.
Welke impact hopen jullie dat De Oorzaak heeft?
Verena Iven: ‘Met ons onderzoek brengen we voor de drie steden in kaart waar de grootste geluidshinder ervaren wordt en nodigen we beleidsmakers uit hier samen mee aan de slag te gaan.’
‘We hopen dat we mensen bewuster hebben gemaakt van omgevingsgeluid en de impact ervan’, vervolgt Laure Jacquemin. ‘Zoveel interessante data en inzichten verzamelen, kon alleen dankzij de hulp van de duizenden burgerwetenschappers die hun oren leenden aan De Oorzaak’.
