Het NAF-project in Armenië (2007)

In 1988 deed een vreselijke aardbeving Armenië op zijn grondvesten daveren. Artsen en verpleegkundigen van verschillende Vlaamse ziekenhuizen, waaronder ook het UZA, vlogen naar het rampgebied om er slachtoffers met nierbeschadiging te behandelen. Een initiatief dat is uitgemond in blijvende ondersteuning en zo een positieve kentering in gang heeft gezet.

 

Van acute hulp tot blijvende ondersteuning

Slachtoffers van aardbevingen hebben vaak acute nierproblemen. Oorzaak daarvan is het zogenaamde crush-syndroom. Als een lichaamsdeel lange tijd gekneld zit en nadien weer vrijgemaakt wordt, komen er schadelijke stoffen vrij die de werking van de nieren blokkeren. Zonder behandeling aan de kunstnier kunnen deze mensen niet overleven.
'Op initiatief van Jean-Pierre Van Waeleghem, destijds hoofdverpleegkundige van de dienst nierziekten, vertrok na de aardbeving in 1988 een team van het UZA naar Jerevan, de hoofdstad van Armenië', vertelt dr. Thiery Chapelle, transplantatiechirurg in het UZA. 'Samen met hulpverleners van andere Vlaamse ziekenhuizen redden ze tal van levens door dringende nierdialyses uit te voeren. Nadien is er nog meermaals een team teruggekeerd. Via dr. Ara Babloyan, een plaatselijk chirurg-uroloog, zijn er blijvende contacten ontstaan. Nierspecialisten en verpleegkundigen van bij ons gingen daar opleiding geven, en omgekeerd reisden jonge Armeense artsen en verpleegkundigen naar hier om onze technieken te leren. Daarnaast hielpen wij hen aan materiaal voor dialyse.'
Wat begon als acute hulp groeide gaandeweg uit tot een blijvend ondersteuningsproject dat zich ook tot andere nierpatiënten richtte. De vzw Nephrology Armenia Flanders (NAF) werd opgericht, een initiatief waaraan zes Vlaamse ziekenhuizen deelnemen. Daaronder het UZA en het AZ Sint Jozef in Turnhout.
De hulp vanuit België zette een positieve evolutie in gang. Met bijkomende sponsors uit onder meer Zwitserland verrees in Jerevan een modern ziekenhuis, Arabkir Medical Centre, dat vandaag 500 bedden telt.

Niertransplantaties

Eind jaren negentig werd de stap naar niertransplantatie gezet. Chapelle: 'Je kunt jonge mensen geen tientallen jaren aan de dialyse laten. Die patiënten hebben evengoed recht op een transplantatie. In 1999 heb ik samen met prof. dr. Dirk Ysebaert voor het eerst een nier van een familielid bij een Armeense patiënt ingeplant. Drie jaar na elkaar zijn we regelmatig teruggegaan om transplantaties uit te voeren en - in een later stadium - te begeleiden. De resultaten op korte termijn bereiken zowat het niveau van westerse centra.'

Andere aandachtspunten

Met de jaren werden nieuwe initiatieven op touw gezet, waaronder screening van jongeren op beginnende nieraantasting, ondersteuning op het vlak van diabetesbehandeling en een verbetering van de revalidatiemogelijkheden. Ook werd er een behoorlijk uitgerust klinisch laboratorium op poten gezet en werden er nieuwe chirurgische technieken geïntroduceerd. In oktober 2006 reisde Chapelle daarvoor nog naar Jerevan.
'Een recent aandachtspunt is het verbeteren van de pathologische anatomie', vervolgt Chapelle. 'Voor en vooral na een transplantatie moet je regelmatig stukjes weefsel analyseren. Dat gebeurt in Armenië nog op een rudimentaire manier. Bedoeling is dat Armeense artsen hiervoor opleiding komen volgen in westerse ziekenhuizen. Daarnaast willen we in Arabkir een camera- en internetsysteem installeren dat ons in staat stelt om van hieruit weefselcoupes te bekijken. Zo zouden we regelmatig bijscholing en advies kunnen geven.'

Positieve kentering

Chapelle stelt vast dat het oorspronkelijke project rond nierdialyse een kentering heeft teweeggebracht die verder gaat dan de behandeling van nierpatiënten.
'Arabkir Medical Centre is uitgegroeid tot het beste ziekenhuis in Armenië, met ook afdelingen voor andere vormen van chirurgie, spoedgeneeskunde en radiologie. Het is uiteraard de bedoeling dat de mensen het daar op termijn volledig overnemen. Dat begint meer en meer te lukken.'

Project in Mali

In 2003 werd het werk van NAF door de International Society Nephrology (ISN) uitgeroepen tot modelproject en kreeg de vzw hiervoor subsidies.
'Het gevolg is dat we gevraagd zijn om een gelijkaardig project op te starten in Mali, met de steun van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). De eerste prospectiereizen daarvoor zijn achter de rug, de voorbereidingen aan de gang', aldus Chapelle.

Lees verder:
Het NAF-project in Armenië

Bron: maguza.be